Logo supermarketów mogły zniknąć, ale plastikowe torby unoszące się na Morzu Śródziemnym, u wybrzeży Turcji, są wyraźnie identyfikowalne jako Brytyjczycy.
Wielka Brytania eksportuje do Turcji więcej odpadów z tworzyw sztucznych w celu recyklingu niż gdziekolwiek indziej na świecie, ale część z nich trafia do morza – nie tylko psuje widok urlopowiczom, ale także łapie w sidła morskie stworzenia i powoduje nieznane szkody dla zdrowia ludzkiego i środowiska. środowisko.
To tylko część problemu o skali planetarnej, którym ma się zająć światowy traktat ONZ w sprawie tworzyw sztucznych – w sprawie którego negocjacje w Korei Południowej są dziś wznawiane. W rezolucji z 2022 r., która zapoczątkowała rozmowy, jako kluczowy problem uznano „konkretny wpływ zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi na środowisko morskie”, choć postęp w kierunku rozwiązania był wyboisty.
Według Światowego Forum Ekonomicznego około 4-8 procent światowej produkcji ropy naftowej przeznacza się na produkcję tworzyw sztucznych, a w zeszłym roku dyskusje na temat traktatów w Nairobi utknęły w martwym punkcie, gdy kraje produkujące ropę zaproponowały skupienie się na gospodarce odpadami, a nie na ograniczaniu stosowania tworzyw sztucznych produkcja.
Nic też nie wskazuje na to, że wykorzystanie tworzyw sztucznych maleje. Tempo światowej produkcji wzrosło mniej więcej dwukrotnie w ciągu ostatnich dwudziestu lat, a prognozy OECD sugerują, że ilość plastiku produkowanego każdego roku w ciągu najbliższych kilku dekad niemal się potroi: z 460 mln ton w 2019 r. do 1,23 mld ton w 2060 r.
OECD szacuje również, że tylko w 2019 r. do rzek, jezior i oceanów przedostało się nieco ponad 6 mln ton odpadów z tworzyw sztucznych. Oblicza, że w sumie oceany na świecie zawierają około 30 mln ton odpadów z tworzyw sztucznych, chociaż niektórzy badacze uważają, że jest tego znacznie więcej: w raporcie z 2021 r. Program Narodów Zjednoczonych ds. Ochrony Środowiska (Unep) na podstawie kilku badań oszacował tę liczbę na od 75 mln do 199 mln ton.
Chociaż znaczna część pochodzi z działalności morskiej – takiej jak rybołówstwo, akwakultura i żegluga – Unep twierdzi, że przeważają źródła lądowe, w tym rolnictwo, budownictwo, transport i przemysł konsumencki. Rzeki są głównym kanałem.
Richard Thompson, profesor biologii morskiej na Uniwersytecie w Plymouth w Wielkiej Brytanii, twierdzi, że plastikowe śmieci w morzu składają się z ogromnej różnorodności materiałów, od kawałków wystarczająco dużych, aby mogły być wykryte przez satelity, po cząstki widoczne tylko pod mikroskopem.
Delfiny i wieloryby mogą zaplątać się w liny i siatki, a ptaki mogą połknąć nakrętki od butelek i inne drobne przedmioty blokujące ich przewód pokarmowy, co może mieć fatalne skutki.
Potencjalnie jeszcze bardziej niebezpieczne są mikroskopijne fragmenty, które mogą przedostać się do układu krążenia zwierząt, twierdzi Thompson, który ukuł termin „mikroplastik” w pionierskim artykule z 2004 r. na temat obfitości tych maleńkich cząstek w morzach i na brzegach. „W niektórych naszych badaniach wykazaliśmy, że jeśli wystawimy zwierzęta na działanie nanoplastiku [znacznie mniejszych cząstek o wielkości poniżej jednej tysięcznej milimetra], krąży on po układzie krążenia w ciągu kilku godzin” – mówi Thompson. „Nawet po przejściu do czystych warunków może utrzymywać się w organizmie przez osiem dni, a w mniejszych ilościach znacznie dłużej”.
Nanoplastiki mają potencjał przenikania głęboko do organizmów żywych – donoszono o ich obecności w różnych narządach ludzkich, krwi i mleku kobiecym. W niedawnym badaniu przeprowadzonym w USA przyjrzano się 62 łożyskom ludzkim i w każdym z nich wykryto mikroplastik.
W kontynuacji jego artykułu z 2004 r., Opublikowanego w zeszłym miesiącu, Thompson i jego współautorzy zauważyli, że mikroplastyki znaleziono u 1300 gatunków morskich i naziemnych, powodując uszkodzenia fizjologiczne i tworząc możliwość przenoszenia przez łańcuchy żywnościowe.
Niektóre kraje, w tym Wielka Brytania, USA, Nowa Zelandia i Kanada, wprowadziły już politykę ograniczającą przedostawanie się tworzyw sztucznych do środowiska. Środki obejmują podatki od plastikowych torebek i zakazy stosowania plastikowych mikrokulek w kosmetykach spłukiwanych.
Jednak nadzieje, że skierowanie odpadów do recyklingu zapewniłoby rozwiązanie, przygasły. Wskaźniki recyklingu pozostają niskie: według OECD w latach 1990–2019 zaledwie 4 procent tworzyw sztucznych wyprodukowanych na świecie zostało poddanych recyklingowi. Tymczasem 39% trafiło na wysypisko, 18% poddano niewłaściwej utylizacji (np. spalono w odkrywkach), a 10% spalono. Zamiast tego rośnie biznes polegający na eksporcie odpadów do recyklingu.
Thompson zauważa, że „niektóre kraje mają otwarte zrzuty zatrudniające setki zbieraczy odpadów, na których utrzymanie można wpłynąć na ograniczenie tworzyw sztucznych”. Ale podkreśla, że sama recykling nie zajmie się szerszym problemem odpadów i że środki mające na celu zmniejszenie produkcji są niezbędne. „Ostatnie 50 lat pokazało, że recykling nie dostarczył niczego zbliżonego do potrzebnej skali, i jasne jest, że nie możemy już polegać na recyklingu jako rozwiązaniu centralnego”-mówi.
Jak wynika z ankiety przeprowadzonej przez działaczy na rzecz ochrony środowiska Greenpeace i Everyday Plastic, w samej Wielkiej Brytanii gospodarstwa domowe wyrzucają prawie 1,7 miliarda kawałków plastiku tygodniowo. Z tej sumy jedynie 17% poddaje się recyklingowi, a 58% spala.
Nina Schrank, szefowa tworzyw sztucznych w Greenpeace UK, mówi, że zamożne narody powinny wziąć odpowiedzialność „za własne marnotrawstwo we własnym kraju”. „Wiemy, że wiele zamożniejszych narodów zleca swoje plastikowe problem, wysyła swoje marnotrawstwo do biedniejszych narodów, które nie mają infrastruktury, aby sobie z tym poradzić” - mówi. „Zbyt często te odpady dążą do dróg wodnych i oceanów”. UNEP zgadza się, stwierdzając w swoim raporcie z 2021 r., Że „eksport odpadów, w tym odpadów elektronicznych, do krajów o słabej infrastrukturze zarządzania odpadami odgrywa główną rolę w wytwarzaniu niewłaściwych odpadów oraz przepływie ściółki i toksycznych chemikaliów do oceanów”.
Agencja dochodzeń środowiskowych, brytyjska organizacja non-profit, twierdzi, że rząd brytyjski powinien zakazać wszystkiego eksportu odpadów z tworzyw sztucznych. Ostrzega, że eksport odpadów „pomaga utrzymać status quo o wysokim zużyciu plastiku na mieszkańca w krajach o wysokich dochodach” i zmniejsza zdolność do zbierania i recyklingu tworzywa sztucznego wytwarzanego w kraju w krajach, które otrzymują import odpadów.